Hoe bereken je of een lening betaalbaar is?
Een lening is betaalbaar als je de maandlast kunt dragen zonder dat je andere dingen moet laten liggen. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk kijken veel mensen alleen naar het maandbedrag. Deze gids laat zien hoe je het wat grondiger aanpakt: eerst de maandlast, daarna je vaste lasten, dan je buffer. Voor de eerste stap gebruik je de lening rekenmachine.
Stap 1: bereken de maandlast
Bij een annuïteitenlening is de maandlast elke maand gelijk. Daarin zit eerst veel rente en weinig aflossing, en dat verschuift langzaam. Een lening van € 200.000 tegen 4% over 30 jaar kost € 954,83 per maand. Over de hele looptijd betaal je dan € 343.739 terug, dus bijna € 144.000 aan rente. Dat laatste getal is minstens zo belangrijk als de maandlast zelf, want het laat zien wat het geld echt kost. Probeer dezelfde lening ook eens met een kortere looptijd: de maandlast stijgt, maar de totale rente daalt flink.
Stap 2: zet je vaste lasten ernaast
Kijk naar wat er elke maand vanzelf afgaat: huur of hypotheek, energie, verzekeringen, zorgpremie, abonnementen, vervoer en eventuele andere leningen. Tel die op en trek ze af van je netto inkomen per maand. Weet je je netto bedrag niet precies, bereken het dan met de bruto-netto rekenmachine. Wat overblijft is je ruimte. Een veelgebruikte vuistregel is dat alle schuldenlasten samen niet meer dan ongeveer een derde van je netto inkomen zouden moeten zijn, maar dat verschilt sterk per huishouden. Het is een richtlijn, geen wet.
Stap 3: houd een buffer aan
Een lening die precies past zolang alles goed gaat, is niet betaalbaar. Je moet ook kunnen opvangen dat de wasmachine kapotgaat, dat je een tijdje minder werkt, of dat je rente omhoog gaat. Kijk daarom niet naar het bedrag dat je nét kunt betalen, maar naar wat je kunt dragen met een reserve. Heb je een variabele rente, reken dan met een hogere rente om te zien wat er gebeurt. Maak een tweede berekening met één of twee procentpunt extra en kijk of je dat nog trekt.
Stap 4: rente en looptijd wegen
Een lagere maandlast door een langere looptijd voelt prettig, maar je betaalt er rente voor. Een korte looptijd drukt de rente, maar vraagt veel van je maandbudget. Het gaat om een evenwicht. Vraag jezelf af waar je de lening voor gebruikt. Een auto die over vijf jaar weinig waard is, financier je liever niet over vijftien jaar. Een verbouwing die je woning meer waard maakt, past bij een langere termijn. Kijk ook naar kosten buiten de rente: afsluitkosten, een boete bij vervroegd aflossen en een verplichte verzekering kunnen de lening duurder maken dan het rentepercentage doet vermoeden.
Sparen of lenen?
Soms is het slimmer om eerst te sparen. Met de spaarrekenmachine zie je hoe lang het duurt voordat je een bedrag bij elkaar hebt, en hoeveel de rente daaraan bijdraagt. Je betaalt dan geen rente, maar ontvangt die. Het nadeel is dat je moet wachten, en dat is niet altijd mogelijk. Houd daarbij ook rekening met inflatie: geld dat je jaren laat liggen, verliest koopkracht. Hoeveel, reken je uit met de inflatie rekenmachine. Bij een prijsstijging van 2% per jaar is € 1.000 over tien jaar nog € 820 waard. Dat kan een reden zijn om niet te lang te wachten met een noodzakelijke aankoop.
Een voorbeeld uit de praktijk
Stel, je verdient € 3.000 netto per maand en je vaste lasten zijn € 1.900. Je wilt € 15.000 lenen voor een verbouwing, tegen 6% over zeven jaar. De maandlast is dan ongeveer € 219. Je houdt € 881 over, dus op papier kan het. Maar reken ook door wat er gebeurt als je maandelijkse kosten € 150 hoger uitvallen of je € 200 minder verdient. Dan blijft er nog altijd ruimte over, en dat is precies waar je op wilt letten. Past het alleen als alles meezit, kies dan een lager bedrag of een langere looptijd.
Een checklist voor je beslissing
Loop de volgende vragen langs. Kan ik de maandlast betalen na aftrek van mijn vaste lasten? Blijft er ruimte over voor onverwachte uitgaven? Weet ik wat ik in totaal terugbetaal? Heb ik gekeken naar een kortere looptijd? Wat gebeurt er als mijn inkomen daalt of de rente stijgt? En is er een alternatief, zoals sparen, uitstellen of een kleiner bedrag lenen? Als je op al deze vragen een rustig antwoord hebt, is de kans groot dat de lening past.
Wanneer je beter hulp zoekt
Merk je dat je maandlasten al nu moeilijk te dragen zijn, neem dan geen extra lening om een bestaande schuld af te lossen zonder eerst advies in te winnen. Gratis hulp bij schulden vind je bij de gemeente en bij organisaties voor schuldhulpverlening. Deze gids is een uitleg en geen persoonlijk financieel advies.